Chăm sóc điều hòa ô tô mùa nắng nóng: khi nào cần vệ sinh và nạp gas

Những ngày nắng gắt ở TP.HCM, nhiệt độ trong khoang xe đỗ ngoài trời có thể lên tới 60 đến 70 độ C chỉ sau một giờ. Lúc đó điều hòa không còn là tiện nghi mà là thứ quyết định chuyến đi có dễ chịu hay không. Cũng vì làm việc liên tục với cường độ cao, hệ thống điều hòa ô tô vào mùa nóng là bộ phận chúng tôi nhận sửa nhiều nhất. Phần lớn các trường hợp lại xuất phát từ những việc chăm sóc đơn giản bị bỏ quên. Bài viết này giúp bạn hiểu hệ thống hoạt động thế nào, nhận biết dấu hiệu bất thường và biết khi nào cần vệ sinh, khi nào cần nạp gas.

Điều hòa ô tô hoạt động như thế nào

Hệ thống gồm năm bộ phận chính nối với nhau thành một vòng kín. Lốc nén được dẫn động bởi động cơ, nén gas lạnh thành hơi áp suất cao và nhiệt độ cao. Gas đi qua dàn nóng đặt trước két nước, tỏa nhiệt và hóa lỏng. Sau đó gas đi qua phin lọc ẩm và van tiết lưu, giảm áp đột ngột rồi vào dàn lạnh nằm sau táp lô. Tại đây gas bay hơi và hút nhiệt của không khí được quạt thổi qua, tạo ra luồng gió mát vào khoang lái. Hơi gas lại quay về lốc nén và chu trình lặp lại.

Chỉ cần một mắt xích hoạt động kém, chẳng hạn dàn nóng bám bụi không tỏa được nhiệt hay dàn lạnh bị bít không cho gió đi qua, hiệu quả làm mát sẽ giảm rõ rệt dù gas vẫn đủ.

Dấu hiệu điều hòa cần được kiểm tra

• Gió ra yếu dù đã bật quạt mức cao: lọc gió điều hòa hoặc dàn lạnh bị bám bụi dày.
• Có mùi hôi, mùi ẩm mốc khi mới bật: vi khuẩn và nấm mốc phát triển trên dàn lạnh luôn ẩm ướt.
• Chỉ mát khi xe chạy nhanh, đứng yên thì nóng: quạt dàn nóng hỏng hoặc dàn nóng bẩn, thường gặp khi kẹt xe.
• Mát lúc đầu rồi nóng dần: hệ thống thiếu gas, có thể do rò rỉ.
• Tiếng kêu lạ khi bật điều hòa: bi lốc nén hoặc ly hợp từ có vấn đề.
• Nước nhỏ vào chân người ngồi trước: ống thoát nước dàn lạnh bị tắc.

Một phép thử đơn giản bạn có thể tự làm: nổ máy, bật A/C ở mức lạnh nhất, quạt mức trung bình, lấy gió trong, rồi đặt một nhiệt kế nhỏ vào cửa gió giữa. Sau khoảng năm phút, gió ra đạt khoảng 4 đến 8 độ C là hệ thống làm việc tốt. Nếu nhiệt độ trên 12 độ C, nên đưa xe đi kiểm tra trước khi lốc nén phải chạy quá sức trong những ngày nắng gắt nhất.

Khi nào cần thay lọc gió và vệ sinh dàn lạnh

Lọc gió điều hòa, hay còn gọi là lọc gió cabin, nằm sau hộc đựng đồ ở táp lô trên hầu hết xe phổ thông. Nó giữ lại bụi, phấn hoa và một phần khói xe trước khi không khí đi vào dàn lạnh. Trong điều kiện đường phố nhiều bụi, nên vệ sinh lọc mỗi 5.000 km và thay mới sau khoảng 10.000 đến 15.000 km hoặc mỗi năm một lần. Đây là việc rẻ nhất nhưng mang lại khác biệt rõ nhất về lượng gió và mùi trong xe.

Dàn lạnh thì khó tiếp cận hơn. Có hai cách vệ sinh phổ biến:

1. Vệ sinh không tháo táp lô: phun dung dịch tẩy rửa chuyên dụng qua cửa lọc gió hoặc qua ống thoát nước, để dung dịch hòa tan cặn bẩn rồi chảy ra ngoài. Cách này nhanh, phù hợp với xe được bảo dưỡng đều, nên làm khoảng 1 đến 2 năm một lần.
2. Tháo táp lô để vệ sinh dàn lạnh: áp dụng khi dàn lạnh đã bám bẩn nặng, có mùi hôi dai dẳng hoặc gió rất yếu. Mất nhiều thời gian hơn, thường từ nửa ngày đến một ngày, nhưng làm sạch triệt để.

Khi nào cần nạp gas điều hòa

Một điều nhiều người chưa biết: điều hòa ô tô là hệ thống kín, gas không tự "hết" theo thời gian như xăng. Nếu hệ thống phải nạp thêm gas thường xuyên, nghĩa là đang có chỗ rò rỉ. Tốc độ hao hụt tự nhiên qua các gioăng cao su chỉ ở mức rất nhỏ mỗi năm. Vì vậy, nạp gas mà không tìm và xử lý chỗ rò chỉ là giải pháp tạm thời, vài tuần hay vài tháng sau điều hòa lại yếu.

Quy trình đúng tại xưởng gồm các bước: đo áp suất hai phía cao áp và thấp áp, kiểm tra rò rỉ bằng chất dò huỳnh quang hoặc máy dò điện tử, xử lý điểm rò, hút chân không để loại bỏ hơi ẩm và không khí, sau đó nạp lại đúng lượng gas theo thông số nhà sản xuất in trên tem dán ở khoang động cơ. Việc hút chân không rất quan trọng, vì hơi ẩm còn sót lại trong hệ thống sẽ kết hợp với gas tạo axit ăn mòn đường ống và lốc nén.

Gas R134a và R1234yf khác nhau thế nào

Hai loại gas này không được pha trộn hoặc thay thế cho nhau. Đầu nối nạp gas của hai hệ thống được thiết kế khác nhau chính để tránh nhầm lẫn. Loại gas mà xe sử dụng được ghi trên tem dán dưới nắp ca-pô, kèm theo khối lượng gas cần nạp tính bằng gam. Nạp thừa gas cũng có hại không kém nạp thiếu: áp suất tăng cao khiến lốc nén phải làm việc quá tải và giảm hiệu quả làm lạnh.

Dùng điều hòa đúng cách để mát nhanh và bền lâu

• Xe đỗ ngoài nắng lâu, hãy mở cửa kính vài chục giây để đẩy khí nóng ra ngoài trước khi bật điều hòa.
• Bật chế độ lấy gió trong để làm mát nhanh, sau khoảng mười lăm đến hai mươi phút nên chuyển sang lấy gió ngoài một lúc để không khí trong xe không bị bí.
• Khoảng vài phút trước khi đến nơi, tắt nút A/C nhưng vẫn để quạt chạy để làm khô dàn lạnh, hạn chế nấm mốc.
• Không để nhiệt độ quá thấp, chênh lệch quá lớn với bên ngoài dễ gây mệt và cảm khi xuống xe.
• Rửa sạch dàn nóng mỗi lần bảo dưỡng, đặc biệt sau khi đi đường bụi hoặc mùa có nhiều côn trùng.
• Bật điều hòa ít nhất vài phút mỗi tuần, kể cả mùa mưa, để dầu bôi trơn trong gas giữ cho phớt lốc nén không bị khô.

Chi phí chăm sóc điều hòa tham khảo

Thay lọc gió điều hòa thường chỉ từ vài trăm nghìn đồng. Vệ sinh dàn lạnh không tháo táp lô dao động khoảng 500 nghìn đến 1 triệu đồng. Nạp gas R134a kèm kiểm tra rò rỉ khoảng 500 nghìn đến 1,2 triệu đồng tùy lượng gas, còn gas R1234yf có chi phí cao hơn đáng kể. Tháo táp lô vệ sinh dàn lạnh hoặc thay lốc nén là hạng mục lớn, cần kiểm tra cụ thể trước khi báo giá.

Kiểm tra điều hòa trước mùa nóng tại Auto Pro

Một lượt kiểm tra điều hòa tại xưởng bao gồm đo nhiệt độ gió ra, đo áp suất gas, kiểm tra lọc gió, quạt dàn nóng và dây curoa lốc nén. Nếu hệ thống vẫn hoạt động tốt, kỹ thuật viên sẽ cho bạn biết ngay và không đề xuất thêm hạng mục không cần thiết.

Auto Pro tại 123 Nguyễn Văn Linh, phường Tân Phú, Quận 7, TP.HCM. Gọi 0987 654 321 để đặt lịch kiểm tra điều hòa, xưởng mở cửa thứ Hai đến thứ Bảy từ 08:00 đến 18:00, Chủ nhật từ 08:00 đến 17:00.