Nên thay dầu nhớt loại nào cho xe ô tô?

Câu hỏi chúng tôi nhận nhiều nhất ở quầy tiếp nhận không phải là "bao lâu thay dầu một lần" mà là "nên dùng dầu nào". Trên kệ có hàng chục chai với đủ loại con số và chữ viết tắt, giá chênh nhau gấp ba bốn lần, còn người bán thì ai cũng nói dầu mình tốt nhất. Thực ra, chọn dầu nhớt không khó nếu bạn hiểu ba thông tin chính in trên nhãn: gốc dầu, cấp độ nhớt và tiêu chuẩn chất lượng. Bài viết này giải thích từng thông tin đó và đưa ra gợi ý cho từng nhóm xe.

Dầu nhớt làm gì trong động cơ

Dầu nhớt có năm nhiệm vụ: bôi trơn để giảm ma sát giữa các chi tiết kim loại, làm mát phần nhiệt mà nước làm mát không với tới, làm sạch bằng cách cuốn muội than và mạt kim loại về lọc dầu, làm kín khe hở giữa xéc măng và xi lanh, và chống gỉ cho các bề mặt bên trong. Theo thời gian, phụ gia trong dầu bị tiêu hao, dầu bị oxy hóa và lẫn cặn, nên dù mức dầu vẫn đủ thì chất lượng đã giảm. Đó là lý do phải thay dầu định kỳ chứ không chỉ châm thêm.

Ba loại gốc dầu phổ biến

Dầu gốc khoáng

Được tinh chế trực tiếp từ dầu mỏ, giá rẻ nhất. Phân tử dầu có kích thước không đồng đều nên kém bền nhiệt, dễ bị oxy hóa khi động cơ chạy nóng lâu. Dầu khoáng phù hợp với động cơ đời cũ, công nghệ đơn giản, chu kỳ thay ngắn khoảng 3.000 đến 4.000 km.

Dầu bán tổng hợp

Là hỗn hợp giữa dầu gốc khoáng và dầu gốc tổng hợp. Khả năng chịu nhiệt và giữ độ nhớt tốt hơn dầu khoáng, giá ở mức trung bình. Đây là lựa chọn hợp lý cho nhiều xe phổ thông sản xuất trước năm 2015, chu kỳ thay khoảng 5.000 km.

Dầu tổng hợp toàn phần

Được tổng hợp hóa học nên phân tử đồng đều, bền nhiệt, chảy nhanh lúc khởi động lạnh và ít bay hơi. Giá cao nhất nhưng cho phép kéo dài chu kỳ thay, thường từ 7.500 đến 10.000 km tùy khuyến nghị của hãng. Hầu hết động cơ đời mới, nhất là động cơ tăng áp phun xăng trực tiếp, được thiết kế để dùng loại dầu này.

Đọc chỉ số độ nhớt SAE

Dãy ký tự như 5W-30 hay 0W-20 là cấp độ nhớt theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Hoa Kỳ (SAE). Con số đứng trước chữ W (viết tắt của Winter) cho biết khả năng chảy của dầu khi lạnh: số càng nhỏ, dầu càng loãng lúc khởi động, bôi trơn đến các chi tiết càng nhanh. Con số phía sau cho biết độ nhớt ở nhiệt độ vận hành khoảng 100 độ C: số càng lớn, màng dầu càng dày.

Ở khí hậu nóng quanh năm như miền Nam, nhiều người nghĩ cần dầu thật đặc. Điều này không đúng với động cơ hiện đại. Phần lớn mài mòn xảy ra trong vài giây đầu sau khi khởi động, khi dầu chưa kịp đến hết các khe. Dầu loãng hơn ở trạng thái nguội giúp giảm mài mòn giai đoạn này, còn số phía sau mới quyết định khả năng bảo vệ khi máy nóng.

Tiêu chuẩn chất lượng API và ACEA

Ngoài cấp độ nhớt, nhãn dầu còn ghi tiêu chuẩn chất lượng. Tiêu chuẩn của Viện Dầu khí Hoa Kỳ (API) dành cho động cơ xăng có dạng S kèm một chữ cái, chữ càng về sau càng mới. API SP là cấp mới nhất hiện nay, bổ sung khả năng chống hiện tượng kích nổ sớm ở tốc độ thấp trên động cơ tăng áp phun xăng trực tiếp và bảo vệ xích cam tốt hơn. Động cơ dầu diesel dùng ký hiệu bắt đầu bằng chữ C, ví dụ CK-4.

Các hãng xe châu Âu thường yêu cầu tiêu chuẩn ACEA, ví dụ A3/B4 cho động cơ hiệu suất cao, hoặc C2, C3 cho xe có bộ lọc muội than, cần dầu ít tro. Một số hãng còn có chứng nhận riêng như dexos của GM, VW 504.00 hay MB 229.5. Nếu sổ hướng dẫn xe ghi một chứng nhận cụ thể, hãy chọn đúng loại dầu có chứng nhận đó.

Gợi ý chọn dầu cho từng nhóm xe

• Xe Nhật đời mới dung tích nhỏ (sedan hạng B, C): dầu tổng hợp 0W-20, API SP.
• Xe hybrid: dầu tổng hợp 0W-16 hoặc 0W-20 theo đúng khuyến nghị hãng, vì động cơ tắt mở liên tục.
• Xe Hàn, xe Mỹ phổ thông: dầu tổng hợp hoặc bán tổng hợp 5W-30, API SP.
• Xe châu Âu động cơ tăng áp: dầu tổng hợp 5W-30 hoặc 5W-40 có chứng nhận riêng của hãng.
• Xe bán tải, SUV máy dầu: dầu chuyên cho diesel, cấp CK-4 hoặc ACEA tương ứng, độ nhớt theo sổ hướng dẫn.
• Xe đã chạy trên 150.000 km, có hiện tượng hao dầu: có thể cân nhắc dầu dành cho xe đã qua sử dụng nhiều, sau khi kiểm tra kỹ nguyên nhân hao dầu.

Những hiểu lầm thường gặp về dầu nhớt

1. Dầu càng đắt càng tốt: dầu đúng tiêu chuẩn hãng yêu cầu mới là dầu tốt cho xe của bạn. Dầu đắt nhưng sai cấp độ nhớt có thể không mang lại lợi ích gì.
2. Đổi qua lại nhiều hãng dầu sẽ hại máy: các loại dầu cùng tiêu chuẩn tương thích với nhau, chỉ nên tránh pha trộn nhiều loại trong cùng một lần châm.
3. Dầu đen là phải thay ngay: dầu động cơ máy dầu đen nhanh là bình thường do cuốn muội than. Màu sắc không phải tiêu chí duy nhất, cần dựa vào số kilomet và thời gian.
4. Xe ít chạy thì không cần thay: dầu vẫn bị oxy hóa và hút ẩm theo thời gian, nên kể cả xe chạy rất ít cũng nên thay ít nhất mỗi năm một lần.

Chọn đúng dầu rồi, thay bao lâu một lần

Chu kỳ ghi trên chai dầu là con số trong điều kiện lý tưởng. Xe ở TP.HCM thường xuyên chạy chậm, dừng chờ đèn đỏ lâu và chỉ đi quãng ngắn, động cơ ít khi đạt nhiệt độ ổn định đủ lâu để hơi ẩm bay hết. Vì vậy, với dầu tổng hợp toàn phần, chúng tôi khuyên thay khoảng 5.000 đến 7.500 km hoặc 6 tháng, tùy mốc nào đến trước. Lọc dầu nên thay cùng mỗi lần thay dầu, hoặc tối thiểu cách một lần thay một lần với xe chạy ít.

Cẩn thận với dầu nhớt giả

Dầu giả thường được đóng vào vỏ chai thật thu gom lại hoặc in nhãn nhái tinh vi. Hãy mua ở đại lý chính hãng hoặc gara có hóa đơn rõ ràng, kiểm tra tem chống giả, nắp niêm phong còn nguyên và mã lô in trên chai. Giá rẻ bất thường so với mặt bằng chung là dấu hiệu nên nghi ngờ. Dầu kém chất lượng có thể không gây hỏng ngay nhưng làm động cơ mòn nhanh, đóng cặn và hao dầu sau vài chục nghìn kilomet.

Tư vấn chọn dầu đúng cho xe của bạn

Nếu không chắc xe mình nên dùng loại nào, hãy mang theo sổ hướng dẫn hoặc chỉ cần đọc biển số và đời xe, kỹ thuật viên Auto Pro sẽ tra thông số của hãng và tư vấn vài lựa chọn ở các mức giá khác nhau. Chúng tôi chỉ dùng dầu có nguồn gốc rõ ràng và cho khách xem chai dầu trước khi châm.

Xưởng Auto Pro tại 123 Nguyễn Văn Linh, phường Tân Phú, Quận 7, TP.HCM. Hotline đặt lịch 0987 654 321, làm việc thứ Hai đến thứ Bảy từ 08:00 đến 18:00, Chủ nhật từ 08:00 đến 17:00.